پادشاه عجم « 1 » كه زمان خلافت عمر « 2 » با دو خواهر ديگر « 3 » أسير شدند « 4 »

--> - در نسخهء متن « كافى » وحافظ عبد العزيز نام مادرش را « سلامه » ، مبرّد در الكامل « سلافه » ، شيخ مفيد در « ارشاد » ، وطبرسى در « إعلام الورى » ، وشهيد اوّل در دروس « شاه زنان » ، إبراهيم بن إسحاق واربلى در كشف الغمّة « غزاله » ذكر كرده‌اند . وبعضي « برّه » و « خوله » و « جهان بانو » و . . . گفته‌اند . ( مراجعه شود به عوالم العلوم : 18 / 7 - 12 ، بحار الأنوار : 46 / 7 - 16 ) . دكتر شهيدى در كتاب زندگانى علي بن الحسين عليه السّلام چهارده نام براي مادر آن حضرت بر شمرده‌اند كه البتة استقصاء ايشان هم كامل نيست ، زيرا كه : « سلامه » كه در كتاب « كافى : 1 / 466 » آمده است و « حلوة » و « خوله » و « حلولا » كه در « تاريخ أهل البيت : 121 - 122 » آمده است را ذكر نكرده است . ( 1 ) شهيد أول در « دروس : 2 / 12 » معتقدند كه پدرش شيرويه بن كسرى مىباشد ، سپس اضافه فرمود : بعضي دختر يزدجرد هم گفته‌اند . بعضي اسم پدرش را « نوشجان » نوشته‌اند ، تاريخ أهل البيت : 122 . بعضي نوشته‌اند « يزدجرد يزگرد » پادشاه فارس بوده نه اينكه پادشاه تمام إيران ، تاريخ أهل البيت : 121 ، عوالم العلوم : 18 / 10 » . در « العدد القويّة » و « تذكره » پدرش را بدون ذكر نام ، ياد كرده‌اند ، عوالم العلوم : 18 / 10 ( نقل از دو كتاب ياد شده ) . صاحب كشف الغمّة در « كشف الغمة : 20 / 74 » . ظاهرا به اسم پدرش اطمينان پيدا نكرده لذا فقط نوشت : « اسمها غزاله » بدون اينكه نام پدرش را ذكر نمايد ودر عمدة الطالب تصريح شده است كه مادر امام دختر يزگرد نيست « تاريخ أهل البيت : 122 ( نقل از عمدة الطالب ) » . ( 2 ) علّامه مجلسي و . . . معتقدند كه وقوع اين قضيّه در زمان عمر بسيار بعيد است ، بلكه اين مسأله در زمان عثمان واقع شده است ( بحار الأنوار : 46 / 10 ) ، وشيخ مفيد رحمه اللّه معتقد است كه : نه زمان عمر بود ونه عثمان بلكه در زمان خود أمير المؤمنين عليه السّلام بود « وكان أمير المؤمنين عليه السّلام ولّى حريث بن جابر الحنفي جانبا من المشرق ، فبعث إليه بنتي يزدجرد بن شهريار بن كسرى ، فنحل ابنه الحسين عليه السّلام شاه زنان منهما . . . » ، ارشاد : 2 / 137 . ( 3 ) ربيع الأبرار : 3 / 19 . لازم به يادآورى است كه : داستان اسارت سه تن از دختران يزدگرد را در منابع شيعه پيدا نكرديم ، وشايد در منابع شيعي پيدا نشود ، ودر ميان أهل سنت فقط زمخشري در « ربيع الأبرار » مطرح كرده است . ( 4 ) از آن جائى كه در تاريخ وروايات نيامده است كه أمير المؤمنين عليه السّلام در قسمت شرقي إيران دست به فتوحات زده باشد ، واگر قول شيخ مفيد را بپذيريم كه فرستادن دو دختر « يزدگرد » بوسيلة « حريث بن جابر حنفي » انجام شده است چنين مىشود نتيجة گرفت كه : « حريث بن جابر » دو